آرشیو ثبت یادواره های ماندنی مردم جهان

گروه اسناد و اطلاع رساني - اسناد و مدارک به عنوان بخشي از يادواره هاي مشترک مردم جهان، نقش مهمي در حفظ هويت ديني، ملي و فرهنگي دارند. بنابراين حفاظت کنندگان آرشيو و آرشيويست ها از جمله معماراني هستند که همچون پلي گذشته را به آينده پيوند مي زنند

آرشيو يک لغت فرانسوي است و در کشورهاي اروپائي، مجله خاصي به همين عنوان منتشر مي‌شود که در مراکز مهم دنيا توزيع مي‌گردد.
در تعريف آرشيو گفته اند به هر نوع سند اعم از نامه، پرونده، گزارش، يادداشت، نقشه، روزنامه، اوراق چاپي دست نوشته، فيلم، نوار، کارت پستال و ساير مدارک که در سازمان يا دستگاه دولتي يا غير دولتي تهيه يا دريافت شده و در حال حاضر مورد استفاده جاري نداشته باشد و در عين حال از نظر کاري داراي ارزش و اهميت باشد، آرشيو مي گويند
هر قدر تشکيلات دولت يا گروههاي اجتماعي، سياسي وسيع‌تر و پيچيده‌تر باشد، تعداد پرونده‌ها و ساير منابع بيش‌تر خواهد بود در چنين شرايطي وجود آرشيو ملي احساس مي‌شود استفاده کنندگان از آرشيو ملي علاوه بر مورخان و محققان، دولتها نيزهستند که به موازات استفاده آنان از آرشيو بهره مي برند.
ً آرشيو ملي در کشورها معمولا در زير مجموعه يکي از سازمانهاي دولتي به شمار مي‌آيد و حافظ حقوق و منافع دولت و همچنين حافظ مصالح ملت است.
غير از تعريف رسمي آرشيو در نگاهي ديگر به آن مي توان گفت آرشيو نمادي ارتباطي است که در طول زمان شکل مي گيرد و بين نسلهاي گذشته و نسلهاي حاضر ارتباط برقرار مي کند . نگارنده اي در تعريف آرشيو مي نويسد در واقع، کلمه آرشيو شامل «ظرف» و «مظروف» مي‌باشد، يعني هم محتويات اسناد و مدارک و هم ساختمان آرشيو را در بر مي‌گيرد. به عبارت ديگر، آرشيو، هويت ملت و خانواده مي‌باشد.
علت وجودي آرشيو، صرفاً نگهداري اسناد قديمي و تاريخي نيست، بلکه اسنادي که در زمان حال يا آينده، به وجود مي‌آيد و به نحوي ارزش نگهداري دائم پيدا مي‌کنند نيز شامل مي شود . بنابراين، محدوده آرشيو گسترده تر از آن است که ما به آن نگاه مي کنيم و يکي از هدفهاي اصلي آرشيو ملي، حفظ سوابقي است که سند و مدرک و آغاز پيدايش تحولات و خط مشي تشکيلات و وظايف و فعاليتهاي سازمان عمومي است. در واقع هدف آرشيو، نگهداري اسناد و مدارک باارزش گذشته ، حال و آينده به منظور در دسترس قرار دادن آنها مي‌باشد.
آرشيو تنها بايگاني اسناد نيست بلکه وظايف ديگري نيز براي آن ديده شده است از جمله مي توان به موارد زير اشاره کرد :
- ارزيابي اسنادو مدارک
بدليل گوناگوني اسناد مي بايستي آنان بر اساس نوع استفاده محققان دسته بندي شوند، چون هر نوع سندي در اختيار عموم قرار نمي‌گيرد، اين ارزيابي علاوه بر طبقه بندي مشخص مي کند که تا چه اندازه اين اسناد قابل نگهداري است .
بسياري از اسناد فقط در اختيار محققان شناخته شده قرار مي‌گيرد. برخي اسناد را، تنها دولت در اختيار وکلا قرار مي‌دهد.
- حفظ و حراست اسناد و مدارک
بسيار اتفاق افتاده است که در مسائل مهم بين المللي به دليل نداشتن مدارک لازم، وکلاي يک کشور در بسياري از ديوانها و دادگاهها نتوانستند حق مسلم ملت خود را اثبات کنند لذا حفظ و نگهداري اسناد و ارائه آن به وکلاي منتخب دولت مي تواند در سطح بين المللي به احقاق حقوق هر کشور کمک کند .
در اين شرح وظيفه مي توان گفت نوع نگهداري مدارک و اسناد ، فضاي مربوط به آن و روشهاي جمع آوري و...از جمله امورتعريف شده در حيطه وظايف آرشيو است.
آرشيو ها انواع مختلف دارند در ميان آنها آرشيو عمومي و آرشيو ملي از همه مهمتر هستند حتي برخي اين دو را يکي دانسته‌اند؛ اما زماني که در طبقه‌بندي آرشيو عمومي علاوه بر اسناد کشور، روزنامه‌ها و مجلات نيز ديده مي شود، از آرشيو ملي متمايز مي گردد .
مسئول آرشيو بايستي داراي ويژگيهاي خاصي باشد تا بتواند کار خود را به نحو احسن به انجام رساند .
- محقق و جستجوگر باشد.
-سطح بالايي از نظر اطلاعات و آگاهيهاي روز داشته باشد.
- افراد و شخصيتهاي پيرامون خود ( در محيط اجتماعي و سازماني ) را بشناسد.
- به ميزان اهميت مدارک، اسناد و نوع آنها تسلط داشته باشد .
- امانتدار و درستکار باشد.
تشکيل شوراي جهاني آرشيو
اهميت و ضرورت نگهداري اسناد و آرشيو مدارک و مستندات تاريخي موجب شد تا به منظور حفظ و حراست ازآثارمکتوب و فرهنگ بشري، نخستين بار در سال 1948ميلادي به ابتکار و دعوت سازمان علمي و فرهنگي ملل متحد (يونسکو)، گروهي از کساني که در قسمتهاي مختلف جهان در زمينه آرشيو و اسناد ملي مشغول به کار بودند، به پاريس دعوت شدند تا درباره تأسيس سازماني بين‌المللي براي حفظ و نگهداري اسناد تاريخي مذاکره کنند، که سرانجام اين گروه اساسنامه موقت "شوراي جهاني آرشيو" را تهيه کردند و دو سال بعد نخستين همايش بين‌المللي با اين عنوان در پاريس تشکيل و مورد استقبال بسياري از کشورها قرار گرفت.
سازمان جهاني آرشيو(ايکا)،هم اکنون بيش از 1400عضو از 190 کشور دارد .که در چهاررده آرشيوهاي ملي ،دولتي و ايالتي ،نمايندگان مجامع حرفه اي آرشيوي ، موسسات آرشيوي غير دولتي و اعضاي مستقل قرار دارد از بين اعضا ي ايکا فقط اعضاي رده اول و دوم در مجمع عمومي حق راي دارند که ايران عضو رده اول است .
شورا به منظور گسترش اهداف خود در مناطق جغرافيايي خاص ، به 13 شعبه منطقه اي تقسيم مي شود که ايران در شعبه کشورهاي جنوب و غرب آسيا قرار دارد
"ايکا" هر چهار سال يکبار جلسه اي عمومي براي تمام اعضا برگزار مي کند و در آن رهنمودها و دستورالعمل هاي هماهنگ به آنان توصيه مي نمايد. در فاصله زماني برپايي هراجلاس نشست هايي با شرکت مديران و مسئولان آرشيو، به منظور تبادل نظر و ايجاد تسهيلات در زمينه‌هاي مختلف مربوط به اسناد و مدارک و براي تحقق دستورالعمل هاي ياد شده برقرار مي شود اين شورا به دليل وابستگي به يونسکو ، با ساير سازمانها از قبيل شوراي اقتصاد، سازمان ملل و فدراسيون اتحاديه‌هاي جهاني، کتابخانه‌ها و فدراسيون اطلاعات و اسناد، شوراي جهاني علوم و نيز با ديگر سازمانهاي جهاني همکاري دارد.

انتهای خبر / خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 910737

نظرات اندیشمندان مختلف در مورد علم کتابداری و اطلاع رسانی

سارا سویک معتقد است که کتابداری واطلاع رسانی دو رشته مختلف با روابط مابین رشته ای قوی هستند نه رشته ای همسان و واحد، یا رشته ای که یکی موضوع خاص دیگری باشد. واین تفاوت نشانه برتری یکی بر دیگری نیست. تفاوت در انتخاب و یا تعریف مسائل، دستور کارها، الگوها، مبانی نظری و راه حلهای عملی است که در این دو رشته بکار گرفته می شود. و مهمتر اینکه این تفاوت ها خود را در دستورکارها و مسیرهای پژوهشی بیشتر نشان می دهند.

جس شرا: رئیس اسطوره ای مدرسه کتابداری دانشگاه وسترن ریزرو که با تلاش او علم اطلاع رسانی با اسامی گوناگون بعنوان یکی از حوزه های تخصصی علم کتابداری مطرح گردید.  به این صورت که دروس اصلی و پایه در برنامه های سنتی کتابداری برجای ماند و آموزش علم اطلاع رسانی ضمیمه ای برعلم کتابداری به عنوان یک واحد درسی مطرح شد و مورد استقبال همگان قرار گرفت و به الگوی شرا در جهان معروف گشت. اضافه شدن واژه اطلاع رسانی به آخر رشته کتابداری در سالهای اخیر در کشورمان منتج شده از همین طرز فکر بوده است.