کتاب مبانی کلی ارتباطات جمعی نوشته دکتر داوود زارعیان
*فصل اول*<وسایل ارتباط جمعی در جوامع معاصر> سه وظیفه وسایل ارتباطی : الف) وظایف خبری و آموزشی :نقش اساسی وسایل ارتباط حمعی ، انتشار جریان رویداد های اجتماعی است. وسایل ارتباطی با پخش اخبار و مطالب علمی و فرهنگی معلومات افراد را بالا می برد به نحوی که مبحث آموزش موازی یا اآموزش دائمی را برای آنان قائل هستند .ب) وظایف راهنمایی و رهبری: نقش رهبری کننده ی وسایل ارتباطی و تاثیر آن ور بیداری و ارشاد افکار عمومی اکون بر هیچکس پوشیده نیست ازسال 1879 با<اعلامیه حقوق بشر و شهر وند> انقلاب کبیر فرانسه این نقش و آزادی ها به رسمیت شناخته شد. ج)وظایف تفریحی و تبلیغی: وسایل ارتباطی اخیرا از لحاظ روحی و روانی نیز بر افراد تاثیر می گذارد . در صورتیکه باعث پر کردن اوقات فراغت شود ، نقش تفریحی دارند. هرگاه به منظور جلب توجه یا اطمینان مورد بهره برداری قرار گیرند دارای نقش تبلیغی هستند. تبلیغات سیاسی و بازرگانی نیز انجام می دهند.
درکشور های سوسیالیستی برای وسایل ارتباط جمعی سه نقش قائل هستند : 1_ تهیج : نخستین وظیفه مطبوعات و. وسایل ارتباطی دیگر ، برانگیختن عواطف عمومی و تشویق به همسویی با سیاست ها و خط مشی های حزب کمونیست است . 2_ تبیلغ : دومین وظیفه مطبوعات و وسایل ارتباطی دیگر تبلیغ سیاسی و جلب اعتقادات عمومی به ایدئو لوژی حزبی و کمک به تحقق اهداف آن است. 3_سازماندهی : ایجاد مقدمات لازم برای سازماندهی جامعه و جلب مشارکت عمومی درجهت تحقق نظام سوسیالیستی است . _درخصوص نقش وسایل ارتباط جمعی در کشورهای جهان سوم دیدگاه های مختلفی وجود دارند : اولین دیدگاه،دیدگاه تقلید غربی است که نقش های خوش بینانه ای برای وسایل ارتباط جمعی قائل است .
_گروه دوم: دارای دیدگاه های رادیکالی هستند ، نظریه نوسازی را رد می کنند و جنبه های منفی آن را یاد آوری می نمایند.
<روش های مطا لعه در ارتباط جمعی>
دومکتب مهم را ازهم متمایز می کند. 1_ نخستین مکتب به تاثیر پیام های ارتباطی درجوامع توجه دارد. این مکتب که به مکتب جامعه شناسی ارتباطات معروف است به وسیله ی (هارولد لاسول) آمریکایی پایه گذاری شده است. بطورکلی روش مطالعاتی لاسول بر مبنای عناصر ارتباط استوار است : چه کسی؟ چه می گوید؟ با چه وسیله ای؟ برای چه؟باچه تاثیری؟ . 2_مکتب دیگر که به مکتب (تحول انگیزی ارتباطات ) شهرت یافته است. برای وسایل ارتباطی در جریان دگرگونی های جوامع انسانی نقش بسیار مؤثر تعیین کننده قائل است.<هربرت مارشال مک لوهان> کانادایی سر دسته کسانی است که وسایل ارتباطی را مبنای تحولات جوامع می شناسد به عقیده او،اختراع خط الفبایی، صنعت چاپ اروپایی و وستیل ارتباطی الکترونیکی معاصر نظیر رادیو و تلویزیون را باید اساس تحولاتی دانست که در طول تاریخ بشر در فرهنگ جوامع پدید آمده اند . اصطلاح دهکده ی جهانی ازجمله اصطلاحاتی است که برای اولین بار توسط مک لوهان به کار رفته است . مکتب دیگری نیز از مکتب تاثیر پیام های ارتباطی لاسول ریشه گرفته است که پیام های ارتباطی را به عنوان(فرهنگ توده)مطالعه می کند . برنارد روزنبرگ آمریکایی و ادگار مورن فرانسوی مدافعان این مکتب هستند. <ارتباط و انواع آن>
(ادوین امری) آمریکایی درکتاب <مقدمه ای بر ارتباطات جمعی> اتعریف را ارائه می کند: <ارتباط عبارت ازفن انتقال اطلاعات و افکار و رفتار های انسانی ازیک شخص به شخص دیگراست>.
<چارلزکولی> درسال 1909 درکتاب معروف خود به نام سازمان اجتماعی کامل ترین تعریف از ارتباط را داده است : ارتباط مکانیسمی است که روابط انسانی براساس و به وسیله ی آن به وجود می آید و تمام مظاهر فکری و وسایل انتقال و حفظ آنها درمکان و زمان برپایه آن توسعه پیدا می کند . ارتباط، حالا چهره،رفتارها،حرکات،صدا،کلمات،نوشته ها،چاپ،راه آهن،تلگراف،تلفن و تمامی وسایلی که اخیرا در راه غلبه برمکان و زمان ساخته شده اند، را در برمی گیرد. دراین تعریف به چهار عنصر اساسی ارتباط توجه شده : 1_ ارتباط مبنای اساسی روابط انسانی است .2_ ارتباط جریان خاص است. 3_ نماد گذاری در ارتباط. 4_وسیله انتقال در ارتباط.
*عناصر ارتباط : 1_ساده ترین جریان ارتباطی شامل سه عنصر اصلی : پیام دهنده، پیام،پیام گیرنده است. 2_ درارتباط های غیرمستقیم که برای برقراری ازیک وسیله خارجی استفاده می شود،مثل:نامه. دراین نوع ارتباط پیام در وسیله ارتباطی است . به عبارتی چهارعنصر شامل منشاء ، وسیله ارتباطی، پیام و مخاطب است. 3_ ارتباط های جمعی : به سبب فروانی پیام ها، وسعت میدان ارتباط، پراکندگی پیام گیرندگان و همچنین لزوم پخش سریع پیام های ارتباطی ، جریان ارتباط غیر مستقیم است . برای برقراری ارتباط فرستنده و کانال و گیرنده سه عنصر اصلی برقراری ارتباط به شمار می روند. درارتباطات جمعی هریک ازاین سه عنصر نیازمند سازمان و وسایل خاصی است تا ارتباط برقرار شود. خبرنگاران، سازمان های رادیو و تلویزیون ، دستگاه های فرستنده و گیرنده دراین ارتباط نقش اساسی رابه عهده دارند.
*انواع ارتباط: 1_ ارتباط مستقیم و شخصی: ارتباطی که بدون واسطه بین شخص پیام دهنده و شخص پیام گیرنده ایجاد می شود. پیام ها مستقیما این دو طرف مبادله می گردند. به همین جهت می توانند نوبت نقش خود را تغییر دهند. 2_ ارتباط غیر مستقیم غیر شخصی : در جوامع کنونی که هزاران نفر در شهر های مختلف زندگی می کنند . دیگر امکان گفتگو چهره به چهره موجود نیست . از راه های ارتباط غیر مستقیم مثل :نامه ،کتاب یا روز نانه ارتباط غیر مستقیم برقرار می شود . دراین شرایط مخاطبان عموما ناشناس ، بی نام و نشان و جدا ازهم هستند . 3_ ارتباط جمعی: این نوع ارتباط از طریق مطبوعات بر تیراژ و مخصوصا وسایل ارتباطی نوین نظیر رادیو و تلویزیون بین گروه های وسیع انسانی ایجاد می گردد. این نوع ارتباط بین میلیون ها نفر افراد ناآشنا درشهرها و کشور های گوناگون که به صورت انبوه زندگی می کنند پدید می آید. *تفاوت انواع ارتباط :مهمترین ویژگی ارتباط مستقیم ، شخصی بودن و دوستانه بودن است. اما ازلحاظ وسعت مکانی بسیار محدود است.فقط درزمان سخنرانی قابل استفاده است به نحوی که پیوند اجتماعی را متزلزل می کند و بسیار فرار است.
در ارتباط غیر مستقیم صمیمانه بودن و رو دررو بودن وجود ندارد ولی محدودیت زمانی و مکانی به کلی مرتفع می شود.
(زبان یکی از بهترین و کامل ترین وسایل ارتباط افراد انسانی است). * وسایل ارتباطی به طور کلی به 4 دسته تقسیم میشوند: 1)زبان و بیان شفاهی عالی ترین وسیله ارتباط زبان است . محدودیت قلمرو مکان و زمان از معایب آن به شمار می رود .2)خط نوشته دستی. 3) صنعت چاپ و کتاب و مطبوعات . 4) وسایل ارتباط نوین ، سینما، رادیو و تلویزیون.
حداقل سه سازه درپیام وجود دارد:1) رمزهای پیام 2)محتوای پیام 3)نحوه ی ارائه پیام .
الف) کدها و نشانه ها درپیام: 1_نشانه طبیعی ،نشانه ای است که میان صورت و مفهموم آن ربط همجواری یا تماس است مثل رابط میان دود وآتش ،پا و رونده و .... .
2_نشانه تصویری: رابطه ای که میان صورت و مفهوم آن شباهتی عینی و تقلیدی است مثل صلیب سرخ ، ولیچر و ... .
3_ نشانه وضعی یا قرار دادی یا نماد : نشانه ای است که میان صورت و مفهوم آن نه شباهت عینی است و نه رابطه همجواری بلکه رابطه ای است قرار دادی نه ذاتی و خود به خودی مثل علائم رانندگی، بوق های تلفن ، درجات نظامی، عمامه سیاه و سفید و.... .
ب) محتوای پیام:(برلو) مطالب درون پیام که به وسیله منبع برای بیان اهداف او انتخاب شده است. _نحوه ی ارائه ی پیام : نحوه ی ارائه پیام دلالت دارد بر تصمیم هایی که منبع می گیرد که چگونه پیام خود را عرضه کند .عوانل دخیل در این تصمیمات : شخصیت و سایر خصوصیات منبع،نگرش ما، دانش ما، فرهنگ ما و جایگاه ما در سیستم اجتماعی و... . مارا وابسته به گروهی خاص از نظر شیوه ارتباطی می کند.
*فصل دوم*
شرایط اجتماعی ارتباطات معاصر : الف) پیدایی ارتباطات جمعی: نخستین عنصر ارتباط جمعی درحدود 1450 میلادی با اختراع چاپ آغاز می شود . مک لوهان این عنصر را در <کهکشان گوتنبرگ> معرفی می کند.چرا که روابط اجتماعی و اندیشه ها و رفتار های انسانی تحت تاثیر چاپ قرار دارند. روزنامه های پر تیراژ قرن نوزدهم را آغازگر ارتباطات صنعتی می نامند.
ب) تغییر کیفی ارتباطات جمعی و تفاوت آن را با ارتباطات نسبی :1) غیره شخصی و یکنواخت بودن پیام های ارتباط جمعی. 2)نهادی بودن ارتباطات جمعی. 3) وابستگی وسایل ارتباط جمعی به سایر عناصر زندگی اجتماعی .
ج) جوامع توده وار و وسایل ارتباطی جدید: یکی از پدیده های بی نظیر عصرما تشکیل گروه های انبوه و ایجاد <جوامع توده وار> است. با پیدایی این جوامع ، پدیده های تازه دیگری نظیر تولید انبوه و توده وار فرهنگ توده و ارتباط توده ای خودنمایی می کند.
د) افزایش وابستگی گروهی : افراد بیشماری که یکدیگر رانمی شناسند به وسیله ی امکانات و وسایل خاص باهم ارتباط برقرار کرده تا نیاز ها و توقعات مشترک خود را تامین کنند. و اگر وسایلی نباشد احساس تنهایی می کنند.
*ارتباط پدیده های جمعی :رواج اصطلاحاتی نظیر ، جامعه توده وار ،اگآموزش توده ای و فرهنگ توده و نظایر آنها، نشانه اهمیت روز افزون پدیده های جمعی در زندگی معاصر است. برخی اصطلاحات : جمع : گروهی که دارای رفتار جمعی است <جمع > نامیده می شود. جمع انواع فراوان دارد که مهم ترین آنها: انبوه خلق ، همگان، توده می باشد.
انبوه خلق: اجتماعی از افراد مختلف است بدون توجه به شغل ، ملیت یاجنس آنها. این گروه متراکم دارای خصوصیات جدیدی است که با خصوصیات شخصی هرکدام ازافراد تشکیل دهنده آن به کلی متفاوت است.
عوامل تحریک کننده در ایجاد انبوه خلق: الف) احساس قدرت و شکست ناپذیری . ب) پدیده سرایت و تقلید. ج)تلقین پذیری زیاد از حد.
انواع انبوه خلق: 1_انبوه خلق اتفاقی . 2_انبوه خلق قرار دادی. 3_انبوه خلق نمایشی. 4_انبوه خلق فعال.
_عامه یاهمگان: گابریل تارد به عقیده او همگان یک اجتماع معنوی است هرچند افراد از لحاظ فیزیکی ازهم جدا هستند همبستگی جمعی آنان فقط جنبه معنوی ، روحی و روانی دارد . همگان را (جمع نامجاور) هم می نامند.
_توده: مجموعه افرادی که در یک محیط پراکنده می باشند اما از برخی جهات تحت شرایط و نفوذ های مشابهی قرار دارند.
هابرماس وارتباط:نظریه کنش ارتباطی از هابر ماس روشن گری ها واستلال هایی رابرای برنامه ریزان ارتباطی که میخواهند جایگاه خود رایا دیگران را درپیوستار ارتباط همسنگ وناهمسنگی اگاهانه تعیین کنند فراهم میکند.
مهم ترین دسته بندی مخاطبان :
۱:برمبنای ویژگی های جمعیت شناسی؛سن ،جنس،شغل و...
۲:برحسب باورها۳:برحسب نگرش ها ۴:برحسب رفتار
۵:براساس اصل دسترسی۶:براساس منافع مخاطبان منافع اقتصادی و...۷:براساس مراحل فراگرد ارتباط.
ارتباطات بین الملل:
معرفی وسایل ارتباطی غرب:خبر گزاری های بزرگ کشورهای غربی که تغذیه کننده مطبوعات ورادیو وتلویزیون های این کشور ها وسایر کشور های دنیا میباشند.درمورد رویدادهای جهانی به ویژه انچه درکشور های جهان سوم میگذرد با مقاصد واغراض حاصل عمل میکنند.ان ها به منافع دولت های سرمایه دار غربی می اندیشند .
خبرگزاری های اروپایی:۱-اژانش هاواس۲-اژانس ولف۳-اژانس روییتر۴-خبرگزاری تاس
خبرگزاری های امریکایی:۱-خبرگزاری های اسوشیتد پرس۲-خبرگزاری یونایتد پرس
خبرگزاری های مهم جهان:فرانس پرس،رویتر انگلیس،اسوشیتد پرس ویونایتد پرس امریکا ،تاس
خبرگزاری های محلی:انسا،المان غربی،اسپانیا،تاس و...
بنگاه های سخن پراکنی :۱-بنگاه سخن پراکنی انگلستان (بی بی سی):چهار سال پس از جنگ جهانی اول درلندن دایر گردید.۲-رادیو صدای امریکا(VOA):در فوریه ۱۹۴۳درجزایر هاواس پایه گذاری شد.
عملکرد جهانی خبرگزاری های بزرگ غرب:چهار خبر گذاری بزرگ غربی بیش از ۹۰درصد اخباری راکه در وسایل ارتباط جمعی به ویژه مطبوعات چاپ ومنتشر میکند.اخباری که این خبر گزاری ها پخش میکنند هم کامل تر وهم ارزانتر از سایر خبر گزاری های جهان است.ونکات زیر برایشان اهمیت دارد :
۱-عدم تعادل جهانی اطلاعات۲-تعریف اخبار جهان سوم ۳-ریشه ها وعلل عدم توسعه ارتباطات جمعی درجهان سوم .
مهمترین عوامل عقب ماندگی جهان سوم:بی سوادی ،نابرابری وپراکندگی های ارتباطات ،وابستگی به امپریالیسم،بیداری سیاسی واگاهی به عقب ماندگی.
نظریه ها ونظام های کنونی که تقریبا مورد قبول اکثر دانشمندان علوم ارتباطات قرار گرفته است:
۱-نظام امرانه یا اقتدار گرا۲-نظام ازادی گرا یا تعدد وتنوع وسایل ارتباطی ۳-نظام مسعولیت احتماعی یا نظام کشورهای درحال توسعه۴-نظام کمونیستی یا کشور های سوسیالیستی.
سه عنصر جدانشدنی که برای رسیدن به غایت مطلوب ارتباطات جمعی مورد اهمیت است؟
۱-درجه ازادی بیان شناخته شده برای افراد ۲-روش تاسیس فعالیت ان ها۳-دامنه ازادی وطرز اداره جمعی وسایل ارتباطی راتعیین میکند.
جهان سوم دربرابر جریان ازاد اطلاعات:ویلبر شرام: بابررسی وتجزیه وتحلیل پژوهش ها وگزارش های سمینار های منطقه ای یونسکو درمورد کمک به وسایل ارتباط جمعی جهان سوم درسال۱۹۶۴به کمک یونسکو کتابی تحت عنوان ارتباط جمعی وتوسعه ملی نقش اطلاعات درکشور های درحال توسعه انتشار داد.
وی دراین کتاب ضمن برشمردن عوامل توسعه نیافتگی نقش وسایل ارتباطی درتوسعه واهمیت ان در دگرگونی های اجتماعی جهان سوم به ویژه کشاورزی بهداشت سواد اموزی واموزش را مورد تاثیر قرار میدهد.
کوشش های سازمان های بین المللی دربرابر عدم تعادل اطلاعات :از اوایل دهه۱۹۷۰کشور های جهان سوم که درنخستین سال های استقلال سیاسی تنها به اعتراض علیه وابستگی های فرهنگ واقتصادی اکتفا میکردند درعرصه سیاست بین المللی به معارضه جویی مستقیم علیه قدرت های نو استعماری دست زدند.
۱-کوشش های جنبش کشور های عیر متعهد:هدف های شبکه وطرز کار ان:بهبود وگسترش مبادله اطلاعات ،پیشبرد اطلاعات عینی که به توسعه اقتصادی اجتماعی و... تاکید داشته است،تسهیل انتشار اطلاعات صحیح ودقیق درمورد کشور های غیر متعهد وهماهنگی متقابل درزمینه منافع مشترک، تهیه اطلاعات گسترده تر درباره کشور های غیر متعهد وسیاست های انها.
۲-مساعی سازمان بین المللی یونسکو: یونسکو مثل اتحادیه جهانی مخابرات یکی از سازمان های وابسته به سازمان بین الملل است.
که موظف است با مساعدت به وسایل ارتباط جمعی شناخت وتفاهم مقابل ملت هارا تسهیل نماید.
این مجمع از سال۱۹۷۱کوشش های خودرا درزمینه ارتباطات بیشتر درباره مساعل همکاری بین المللی درمورد استفاده های مسالمت امیز از فضای ماورای جو گسترش داده بود.
کوشش های تازه ی یونسکو: درباره پیشبرد جهانی وسایل ارتباطی ازاد مستقل وکثرت گرا: به دنبال تصویب استراتژی نوین ارتباطی یونسکو دراجلاس ۲۵پاییز ۱۹۸۹ درپاریس کوشش های این سازمان درزمینه ارتباطات بار دیگر مثل دهه۵۰،۶۰ به مساعل ازاد مطبوعات واطلاعات وجریان ازاد اطلاعات وهمچنین ارتباطات وتوسعه معطوف گردید.
یونسکو درسال ۱۹۹۱درجهت تحقق این هدف عمده استراتژینوین ارتباطی برای برقراری سمینار های منطقه ای به منظور کمک به پیشرفت مطبوعات وسایر وسایل ارتباطی ازاد ومستقل وکثرت گرا درسراسر جهان اقدام کرد.اولین سمینار بهار۱۹۹۱در ویندهوکمرکز کشور نامیبیا تشکیل شد.دومین سمینار درپاییز ۱۹۹۲ درالما انا مرکز جمهوری تازه استقلال یافته اسیای مرکزی قزاقستان برای کشور های اسیا واقیانوسیه برگزار کردند وسومین سمینار دربهار ۱۹۹۴درسانتیاگومرکز شیلی ترتیب یافت وچهارمین سمینار درزمستان۱۹۹۶در صنعا مرکز جمهوری یمن ودرنهایت پنجمین سمینار در سال ۱۹۹۷در صوفیه مرکز کشور بلغارستان برای کشور های اروپای شرقی برگزار شد.
بازنگری روزنامه نگاری غربی:نظام ازادی گرایی مطبوعات درغرب بر سه اصل زیر استوار است:۱-ازادی فعالیت مطبوعات براساس حاکمیت قانون۲-اصل تعداد مطبوعات که خود از اصل حقوقی ازادی انتشار ناشی میشود که این اصل به نفی قدرت امرانه وانحصار تکیه دارد.۳-اصل عینی گرایی بی طرفی واستقلال مطبوعات ودیگر وسایل ارتباط جمعی رادربرمیگیرد.
که این اصل جنبه ی حرفه ای دارد.
دیدگاه های انتقادی جدید:نظریا ت اندیشمندان انتقاد گر غربی وجهان سوم در تجزیه وتحلیل عملکرد های کنونی وسایل ارتباط جمعی جوامع سرمایه داری را میتوان به چند دسته تقسیم کرد:
۱-اثار اجتماعی منفی درصنایع فرهنگی وفرهنگ توده
۲-وسایل ارتباط جمعی ،ابزار های سلطه سیاسی
۳-بازنگری اصول حقوقی وحرفه ای ارتباطی.
۴-نظریه های برجسته سازی:این نظریه می گوید رسانه ها در انتقال پیامها نوعی اولویت یا برجسته سازی به وجود می آورند.تأثیرات رسانه را در حوزه ی رفتار محدود می کند.رسانه ها گرچه نمی توانند تعیین کنند که مخاطبان چطور بیندیشند اما می توانند تعیین کنند که درباره چه بیندیشند.
-انتقادات وارده به نظریه برجسته سازی:۱-اولویتها توسط زمینه ها و موقعیتهای اجتماعی تعیین می شوند نه توسط رسانه ها به طور مستقیم
۲-تمایز بین آنچه می اندیشیم و آنچه که درموردش می اندیشیم مشکل و ناممکن است.
۵-نظریه نیازجویی:به ۲عامل متکی است:
۱-پویا دانستن مخاطب
۲-چند متغیره بودن فرایند ارتباط. مهمترین انتقاد وارده به این نظریه این است که تأثیر رسانه هارا بر ایجاد نیازها و تأمین آنها نادیده می گیرد.
۶-نظریه وابستگی مخاطبان:این نظریه مخاطب را مجددا منفعل فرض می کند چون معتقد به یک رابطه سه گانه بین رسانه،جامعه و مخاطب است. این نظریه یک تفاوت با نظریه تزریقی دارد و این است که در افراد انفعال و اعتیاد به وجود می آورد.
انتقاد وارده به این نظریه این است که این نظریه رسانه هارا در انجام تغییرات نگرشی و رفتاری،توانایی مطلق می داند در حالی که توانایی رسانه هاخود متأثر از "زمینه های قبلی مخاطب" و"ساختارهای اجتماعی" است.
نظریه های ارتباطات توسعه:به مجموعه نظریات مبتنی بر نقش وسایل ارتباط جمعی در توسعه ی بخشی از جوامع اطلاق می شود. این نظریه می گوید که چون مبنای توسعه،تغییر رفتار فردی است لذا وسایل ارتباط جمعی باید بتوانند رفتار و ساخت ذهنی افراد را تغییر دهند.
۱-الگوی لرنر:نظریه نوسازی؛لرنر در بیان عوامل نوگرایی و نوسازی به تغییر رفتار فردی و نوسازی جامعه از طریق تحول و طی مراحل مختلف اشاره می کند. در جوامع صنعتی برای تغییر رفتار و تحرک و پویایی افراد مراحلی را در نظر می گیرد و به این منظور از تحرکهای جغرافیایی ،اجتماعی و روحی سخن می گوید.به عقیده لرنر زندگی در شهر نیاز به باسواد شدن را در فرد روستایی به وجود می آورد بنابراین باید شرایط باسواد شدن را برای او فراهم کرد.وی معتقد است وسایل ارتباط جمعی عامل تغییر است.این وسایل به ویژه رادیو وسینما می توانند نقش همانند جویی را در میان مردم کشور های جهان سوم تقویت کنند و روستائیان را برای مهاجرت به شهرها تشویق کنند.
۲-نظریه اشاعه راجرز:نظریه اشاعه بیشتر به این توجه دارد که افراد چگونه نوآوری را می پذیرند یا طرد می کنند.
۸-نظریه های انتقادی و رادیکال:اساس نظریه های انتقادی بر نقد و جایگاه آثار اجتماعی وسایل ارتباط جمعی و پیامهای ارتباطی است. مجموع نظریات انتقادی را می توان چنین برشمرد:مارکسیم کلاسیک، نظریه اقتصاد سیاسی، مطالعات فرهنگی، مطالعات فرهنگ توده و مکتب فرانکفورت.
-مارکسیم کلاسیک:مارکس ضمن تفکیک زیربنا و روبنا در جامعه نقش اساسی به زیربنا می دهد و زیربنا را متعین می داند. زیربنا همان شیوه معیشت و روبنا ایدئولوژی.به طور خلاصه نگرش مارکسیسم کلاسیک سلطه سرمایه داری بر امکانات و شیوه های تولید را موجب ناکارایی وسایل ارتباط جمعی می داند.
-نظریه اقتصاد سیاسی رسانه:این نظریه بر وابستگی جهان بینی به زیرساخت اقتصادی تأکید داردو توجه پژوهش و تحقیق را متوجه تحلیل تجربی ساختار مالکیت و گونه های عملکردی نیروهای بازار رسانه ها می داند.
-مطالعات فرهنگی:در این نظریه جایگاه خاصی برای عنصر فرهنگ در نظر گرفته می شود.به عبارت دیگر مثل نظریات مارکسیم کلاسیکی بر اقتصاد صرف تأکید نمی شود.
-مطالعات فرهنگ توده:مجموعه نظریات متأثر از مکتب فرانکفورت است.معروفترین صاحب این مجموعه "ادگار مورن"است.او با طرح نظریه "زمان زدگی" به مسأله صنایع فرهنگی و فرهنگ توده شکل تازه ای بخشیده است.فرهنگ توده محصول صنایع فرهنگی است. این فرهنگ،فرهنگی سطحی و مبتذل در سطح انبوه است که خلاقیت را ازبین می برد و کار فرهنگی را تبدیل به کالای تجاری می کند.
-مکتب فرانکفورت:بیشتر کارهای مکتب فرانکفورت در جهت انتقاد از جامعه نوین و اجزای سازنده اش بوده است در حالیکه نظریه مارکسیسم کلاسیک بیشتر راجع به اقتصاد بود این مکتب جهت گیری اش معطوف به سطح فرهنگی و آنچه که واقعیتهای جامعه سرمایه داری نوین می خواند،بوده است.به این معنا که کانون تسلط در جهان نوین از اقتصاد به قلمرو فرهنگی انتقال یافته است.نظریه پردازان مکتب فرانکفورت نه تنها شناخت جهان را کافی ندانسته بلکه کوشش برای تغییر آن را نیز الزامی می دانستند. ویژگی عمده این مکتب عبارت است از :
الف)مکتب فرانکفورت با مارکسیسم شباهت زیادی دارد اما از احزاب کمونیستی به اندازه احزاب دست راستی دور است.
ب)قابل به جدایی و تفکیک مقوله دانش از ارزش نیست.
ج)جوامع به سمت یکپارچگی و اداره شدن واحد پیش رفته اند.
۹-سایر نظریه ها:
۱-الگوی بصیرت و محاوره پائولو فریره:اصل اساس تفکر او بر محاوره قرار دارد.بر این اساس مردم در کنار علاقه مندیشان به دریافت پیام به همان اندازه علاقه مند به انتشار و انتقال اندیشه های خود به دیگران هستند و این به منزله یک "فراگرد ارتباطی مشارکتی"است.
۲-نظریه امپریالیسم فرهنگی:از پیشگامان این نظریه یوهان گالتونگ نروژی و الراشتاین می باشند.آنها در نظریه خود امپریالیسم را در نقشهای نظامی،فرهنگی،ارتباطی،اجتماعی و اقتصادی معرفی می کند.بر اساس این نظریه از ارتباطات در جهت سلطه
استفاده می شود؛این اصطلاح نخستین بار در سال ۱۹۶۹ در کنفرانس هاوانا مطرح شد.
۳-نظریه کاشت فرهنگی:جرح گرنبر معتقد است که برنامه های خشونت آمیز و سرگرم کننده تأثیرات عمیق و مداوم بر مخاطبان می گذارد و این برنانه ها در جهت خواست طبقه حاکم است.در یک پژوهش آنها دریافتند که عملکرد رسانه ای ایالات متحده به ویژه تلویزیون به رغم غیرانحصاری و چندآوایی بودن در یک جهت واحدی عمل می کند این موضوع به ویژه در گزارشهای تلویزیونی منفی است.
الگوهای روابط عمومی:
چهار الگوی روابط عمومی گرونیک و هانت:
الف)الگوهای تبلیغ یا کارگزاری مطبوعاتی با هدف تبلیغات
ب)الگوی اطلاعات عمومی با هدف انتشار اطلاعات
ج)الگوی دو سویه ناهمسنگ با هدف اقناع علمی
د)الگوی دوسویه همسنگ با هدف تفاهم
رسانه:کانون اصلی توجه در پژوهشهای ارتباط جمعی در سالهای اخیر بوده است.
مخاطب:دیدگاه جامعه انبوه درباره مخاطب،مخاطب در این دیدگاه توده ی کلی نامنسجم است.
کارکردهای مخاطبان:
۱-مخاطب به عنوان بازار؛مخاطب در این حالت دو ویژگی دارد :
الف)مشتری بالقوه برای رسانه
ب)هدف برای تبلیغ پیام
۲-مخاطب به عنوان طرف گفتگو
۳-مخاطب به عنوان مشتری:استفاده کنندگان نهایی یک محصول یا خدمت هستند
۴-مخاطب به عنوان ارتباط گر
۵-مخاطب به عنوان گیرنده
۶-مخاطب به عنوان آفریننده
دسته بندی مخاطبان:
۱-دسته بندی برمبنای ویژگیهای جمعیت شناسی(سن،جنس،شغل)
۲-دسته بندی برحسب باورها
۳-دسته بندی بر اساس نگرشها
۴-دسته بندی بر مبنای رفتار
۵-دسته بندی براساس منافع مخاطبان
۶-دسته بندی بر اساس موضوع و ارتباط
۷-دسته بندی بر اساس استفاده از رسانه ها.
ارتباطات بین الملل
خبرگزاری های اروپایی:
۱-آژانس هاواس:هاواس برای تسریع در تهیه و توزیع اخبار،همه وسایل ارتباطی و انتقال آن زمان از کبوتر نامه گرفته تا تلگراف و کابل زیردریایی ودستگاه خبرگیری را مورد استفاده قرار می داد.
۲-آژانس ولف:این آژانس پس از به حکومت رسیدن بیسمارک در سال۱۸۶۵ به یک شرکت سهامی وابسته به وزارت خارجه آلمان تبدیل گردید.آژانس ولف با ظهور رژیم نازیسم در آلمان (۱۹۹۳) از میان رفت و به جای آن یک خبرگزاری دولتی تأسیس گردید.
۳-آژانس رویتر:در سالهای۱۸۴۸و۱۸۴۹ با استفاده از کبوتر های نامه بر یک سرویس خبری بین پاریس و لندن ایجاد کرد اما دیری نگذشت که اکثر روزنامه های لندن در ردیف مشتریان دائمی اش قرار گرفتند. آخرین روزنامه مهمی که جزو مشتریان رویتر درآمد روزنامه تایمز لندن بود.این خبرگزاری که بزرگترین خبرگزاری اروپایی بود به مالکیت مطبوعات انگلستان درآمد و به یک موسسه تعاونی تبدیل گردید.
۴-خبرگزاری تاس:در سال ۱۹۵۲ که اتحاد جماهیر شوروی به وجود آمد خبرگزاری تاس از بطن روستا شکل گرفت.
خبرگزاریهای آمریکایی:
۱-خبرگزاری های آسوشیتدپرس(AP): در سال ۱۸۹۲ با همکاری هاربور نیوز آسوسی شین یک خبرگزاری واحد به نام "آسوشیتدپرس" در ایالت "ایلینویز" تأسیس گردید
۲-خبرگزاری یونایتد پرس(UP)
سایر خبرگزاریهای مهم جهان:
چهار غول فرانس پرس، رویتر انگلیس، آسوشیتد پرس و یونایتد پرس اینترنشنال آمریکا و تاس به عنوان پنجمین خبرگزاری گردآورنده و منتشر کننده خبرها در سراسر جهان را خبرگزاریهای جهانی می گویند.
۲-خبرگزاریهای ملی که کار توزیع خبرها در داخل کشور و انتشار خبرهای داخلی برای خارج از کشور را برعهده دارند.خبرگزاری آسنا(ایتالیا)، آفه(اسپانیا)، تاس(روسیه)، شین هوا(چین)، تاینوگ(یوگسلاوی) و...
۳-خبرگزاریهای منطقه ای:شبکه خبری آسیایی اقیانوس آرام (ANN), خبرگزاری حوزه کارائیب کانادا(ANA), اوپک(OPEK), آرنا، منا،...
مطبوعات مهم آمریکا و جهان:
-نیویورک تایمز :در سال ۱۸۵۱ در شهر نیویورک پایه گذاری شد.با شاه ایران هم همکاریهایی داشته است؛در سال۱۹۷۸ پرتاژ آگهی هایی به نفع دولت ایران و با پول اشرف چاپ کرد.
-واشنگتن پست:در سال ۱۸۷۷م پایه گذاری شد.
-لوس آنجلس تایمز:این روزنانه در تحریف اخبار جهان سوم روش سایر روزنامه های آمریکایی را دنبال می کند.
-اینترنشنال هرالد تریبون.
روزنانه های بزرگ جهان:
سان(لندن) ، نیویورک تایمز(آمریکا) ، لوس آنجلس تایمز(آمریکا)، دیلی اکسپرس(لندن)، پراودا(شوروی) .
الف ) نظریه ها و نظام های بعد از جنگ جهانی اول: با تمام احوال به زودی در برابر استنباط نظام آزادی گرایی ، نظام های سیاسی جدید استنباط های سیاسی متفاوت دیگری نسبت به گذشته عرضه گردید:
۱.نظام سوسیالیستی شوروی
۲.نظام های قدرت طلب فاشیستی همانند: نظام فاشیست ایتالیا - نظام نازی در آلمان (۱۹۳۳-۱۹۴۵) - نظام های ارتجاعی سابق پرتقال و اسپانیا
ب)نظریه ها و نظام های کنونی:
۱.نظام آمرانه یا نظام اقتدار گرا
۲.نظام آزادی گرا یا نظام تعدد و تنوع وسایل ارتباطی
۳.نظام مسئولیت اجتماعی یا نظام کشور های در حال توسعه
۴.نظام کمونیستی یا نظام کشور های سوسیالیستی
بطور کلی در هر طبقه بندی صرف نظر از شرایط عمومی کار وسایل ارتباطی، باید سه عنصر جدا نشدنی مورد توجه قرار گیرد:
۱.درجه آزادی بیان شناخته شده برای افراد
۲.روش تاسیس و فعالیت آنها
۳.دامنه آزادی و طرز اداره جمعی وسایل ارتباطی
هر سه این عوامل به یک اصل اساسی یعنی <<اصل حاکمیت قانون >> استوار می باشند.
ج)دگرگونی نظریه ها و نظام های آزادی گرا: چهار نظام در این نظریه مطرح شده است:
۱.نظام اقتدارگرا
۲.نظام آزادی گرای کلاسیک اروپایی
۳.نظام مسئولیت اجتماعی روزنامه نگاران
۴.نظام کمونیستی شوروی
بخش چهارم:جهان سوم در برابر جریان آزاد اطلاعات
در نخستین روزهای بعد از جنگ،دولت آمریکا به منظور کسب برتری کامل ارتباطی در داخل بلوک غرب و نیز ستیزه جویی علیه محدودیت های وسایل ارتباط جمعی در کشور های سوسیالیستی از کمترین <<جریان آزاد اطلاعات>> در میان کشور های جهان حمایت میکرد.
هدف آمریکا این بود که از یک سو برتری موسسات مطبوعاتی و شبکه های رادیویی و تلوزیونی و به ویژه خبرگذاری های آمریکایی را در برابر انحصار گری های خبرگزاری های اروپایی تامین کند و از طرفی دیگر با توسعه نفوذ خویش در سرزمین های مستعمره و نیمه مستعمره سابق ، امپراطوری های اروپایی که سریعا به طرف استقلال سیاسی پیش می رفتند ، ارزش های فرهنگی و شیوه های زندگی سرمایه داری آمریکایی را آزادانه در سراسر جهان گشترش دهد.
در مقابل تئوری جریان آزاد اطلاعات که غرب مدافع آن بود ، نظریه جریان آزاد و متعادل ارتباطات که جهان سوم مدافع آن بود قرار میگرفت.
فصل ششم
بازنگری روزنامه نگاری غربی
الف)ویژگی های مطبوعات در غرب: بطور کلی نظام آزادی گراییمطبوعات و سایر وسایل ارتباط جمعی در غرب بر سه اصل اساسی استوار است:
۱.آزادی فعالیت مطبوعات بر اساس حاکمیت قانون
۲.اصل تعداد مطبوعات که خود از اصل آزادی انتشار ناشی می شود.
۳.اصل عینی گرایی،بی طرفی و استقلال مطبوعات و دیگر وسایل ارتباطات جمعی
ب)دیدگاه های انتقادی جدید: بطور کلی نظریات انتقادی مربوط به ماهیت کلی وسایل ارتباطات جمعی در کشور های سرمایه داری غربی بر دگرگونی نقش های اجتماعی این وسایل و تبدیل آن به موسسات تجاری سودجویانه تاکید می کنند.
در تجزیه و تحلیل عملکرد های کنونی وسایل ارتباط جمعی ، جوامع سرمایه داری را به چند دسته می توان تقسیم کرد:
۱.آثار اجتماعی منفی <<صنایع فرهنگی>> و <<فرهنگ توده>> : وسایل ارتباطات جمعی نقش آگاه کننده خود را از دست داده اند و به نقش تحذیر کننده تبدیل شدند.
۲.وسایل ارتباط جمعی ابزار سلطه سیاسی
۳.بازنگری اصول حقوقی و حرفه ای ارتباطی
ج)سبک های نگارش در روزنامه نگاری غربی در دوره جدید:
اول-روزنامه نگاری آزادی گرا
نخستین گرایش جدید روزنامه نگاری و با گرایش مفاهیم فکری دموکراسی آزادی گرا و نظام سیاسی و اقتصادی جوامعسرمایه داری؛بر گزارش واقعیت ها استوار است.
این نگارش مصرف روزنامه نگاری کلاسیک مسلط در جوامع غربی است که شیوه های مختلفی را دنبال کرده
۱.روزنامه نگاری عینی
۲.روزنامه نگاری تشریحی
۳.روزنامه نگاری عمقی
۴.روزنامه نگاری تحقیقی
دوم-روزنامه نگاری انتقاد گرا
به جای آزادی و عینیت بر مسئولیت و تعهد وسایل ارتباطی تکیه دارد و به همین دلیل روزنامه نگاری متعهد یا واقع گرا نامیده می شود.
شکل ها و شیوه های این نوع روزنامه نگاری:
۱.روزنامه نگاری مدافعه گرا
۲.روزنامه نگاری مشارکت جو
۳.روزنامه نگاری نوین
د)شیوه های جدید روزنامه نگاری در جهان سوم:
۱.روزنامه نگاری برای توسعه
۲.روزنامه نگاری در خدمت پیشرفت
۳.ضوابط انتخاب و ارایه اخبار در کشور جهان سوم:خودداری از پخش اخبار نادرست-پیشگیری از ایجاد ناکامی،اختلاف و کینه های مذهبی-رعایت عینی گرایی و در نظر گرفتن اوضاع و احوال و شرایط وقوع رویدادها-توجه بیشتر به کوشش های مربوط به توسعه و پیشرفت آفریقا-ارج گذاری به همکاری و آموزش.
فصل هفتم
حقوق مطبوعات
بخش اول شیوه های حقوقی تاسیس مطبوعات
اصل انتشار آزادانه و ممنوعیت الزام به کسب اجازه
مقدمه:اصل آزادی مطبوعات،بیش از دو قرن پس از اختراع چاپ و حدود یک قرن پس از انتشار نخستین روزنامه های چاپی در غرب،بدنبال مبارزات طولانیه بورژوای آزادی جویی اروپا و آمریکا ابتدا با لغو قانون مربوط به اجازه چاپو سانسورمطبوعات در انگلستان و سپس بطور وسیع تر و کامل تر در فرانسه و ایالات متحده آمریکا به رسمیت شناخته شد و در طول قرن های نوزدهم و بیستم به تدریج در اکثر کشور های دنیا پذیرفته گردید. این موضوع درقانون اساسی بیشتر کشور ها حتی سوسیالیسم پیش بینی شده است.
۱.تحول مبانی حقوقی آزادی در مطبوعات:در سیر تاریخی، مطبوعات اعلامیه حقوق بشر و شهروند انقلاب کبیر فرانسه که در ماده ۱۱ خود انتقال و انتشار آزادانه افکار و عقاید را یکی از گرانبهاترین حقوق انسانی می داند و آزادی گفتار و نگارش و چاپرا برای هر شهروند به رسمیت می شناسد.در فرانسه بدلیل استبداد حاکم آزادی مطبوعات یک قرن به تاخیر افتاده و سر انجام در سال ۱۸۸۱ مطبوعات موسوم به <<منشورآزادی مطبوعات>> به تصویب رسید و هم اکنون هم اجرا می شود. این قانون هر گونه محدودیت بر تاسیس و انتشار روزنامه ها و مجله ها و از جمله لزوم کسب امتیاز و اجازه قبلی از دولت را ممنوع ساخته است.
۲.نظام های حقوقی تاسیس و انتشار مطبوعات:
الف)نظام پیشگیری:در کشور های دارای نظام قدرت گرا مطبوعات با مجوز قبلی به افراد و گروه های مورد اعتماد حکومت داده می شود. دریافت ودیعه مالی و ... از جمله شروط انتشار است.
ب)نظام تنبیهی در کشور های دارای نظام آزادی گرا،محدودیت انتشار ندارند لیکن اگر قوانین موجود و محدودیت های عنوان شده رعایت نشود به عبارتی هر گاه دو جرم مطبوعاتی اتفاق بیفتد از طریق دادگاه های عادی و اغلب با حضور هیئت منصفه مورد تعقیب و رسیدگی قرار می گیرد و متخلفان تنبیه و مجازات می شوند.
۳.شیوه های حقوقی تاسیس مطبوعات:در بررسی کمیسیون بین المللی یونسکو در سال ۱۹۷۹ راجع به قوانین وسایل ارتباطات جمعی کشورهای مختلف از جهت نظام حقوقی به شرح زیر تقسیم شده:
الف)شیوه اجازه قبلی:مصر،سوریه،لیبی و ایران اجازه قبلی برای انتشار مطبوعات ضروری است.
ب)شیوه ثبت نام:انگلستان،استرالیا ثبت نام در دفتر ویژه ای به هدف احترام به حق تقدم نشریات موجود و جلوگیری از انتشار روزنامه ها و مجلات با نام های تکراری
ج)شیوه اعلام نامه:فرانسه،آلمان غربی انتشار روزنامه ها فقط موکول به تسلیم اعلام نامه به مقامات قضایی است.
د-شیوه شناسنامه
آمریکا و سوئد ، هیچ یک از روش های گفته شده را ضروری ندانسته اند فقط باید روزنامه شناسنامه داشته باشد.
ه-شیوه های مختلط
در کشور ایتالیا از شیوه اعلام نامه و ثبت نام مطبوعات به طور همزمان پیروی می شود. به این ترتیب که هم باید در دفتر دادگاه به ثبت برسد و هم اعلام نامه داده شود.
۴_مقررات تاسیس مطبوعات در ایران
در ایران _ ابتدا در اصل سیزدهم قانون اساسی_به روزنامه ها اجازه چاپ مطالب مفید عام المنفعه از جمله مذاکرات مجلس شورای ملی برای آگاهی عمومی و صلاح اندیشی خلق درباره مسائل مملکتی داده شد و سپس به موجب اصل بیستم متمم قانون اساسی، اصل آزادی عامه مطبوعات غیر از کتب ضلال و مواد مضره به دین مبین، مورد شناسایی قرار گرفت.
بخش دوم_مقررات حقوقی حاکم بر محتوای مطبوعات
این مقررات،در حقوق فرانسه به《وضعیت حقوقی محتوی》و همچنین 《وضعیت حقوقی انتشار مطبوعات》معروف است و مکمل مجموعه ی مقررات تاسیس و اداره ی نشریات، که از آن به عنوان《وضعیت حقوقی موسسه مطبوعاتی》نامبرده می شود به شمار می آید.
قسمت اول-استثناهای آزادی مطبوعات
در کشورهای دارای نظام حقوقی تنبیهی، علاوه بر چهار نوع از محدودیتهای آزادی مطبوعات براساس ماده نوزده میثاق بین المللی مدنی و سیاسی(۱۹۶۶)پیش بینی شده است، چند استثنای دیگر نیز وجود دارد.
الف-استثناهای مربوط به شرایط غیر عادی
در مواردی که به سبب ایجاد شرایط و اوضاع و احوال غیر مترقبه و غیر عادی، مانند وقوع جنگ، اعلان حکومت نظامی و حالت فوق العاده اجرای مقررات کلی آزادی مطبوعات، به ضرورت ها و مقتضیات حفظ استقلال و امنیت ملی و نظم عمومی آن، لطمه می زند به موجب مقررات خاص، به دولت اجازه داده می شود که به طور استثنایی و بدون رعایت اصول نظام تنبیهی مطبوعات، محدودیتهایی در مرحله پیش از انتشار روزنامه ها، مانند الزام به کسب اجازه ی قبلی و ضرورت بازبینی و ممیزی مطالب نشریات، برقرار سازد.
ب-استثناهای مربوطه برخی نشریات خاص
۱-مطبوعات ویژه ی کودکان و نوجوانان: در دوره ی پس از جنگ جهانی دوم، مقررات خاصی برای مقابله با آثار منفی محتویات نامطلوب نشریات کودکان و نوجوانان به تصویب رسید.
۲-نشریات خارجی: در برخی کشورهای غربی و از جمله فرانسه، به رغم اصل انتشار آزادانه ی مطبوعات برای نشریات دوره ای و غیر دوره ای منتشر شده به زبان خارجی و یا وارده شده از کشورهای خارجی، مقررات محدود کننده ای پیش بینی گردیده اند.
۳-نشریات حاوی آگهی های قضایی و قانونی: براساس قوانین موجود در برخی از کشورها، فقط نشریاتی می توانند به انتشار آگهی های قضایی و قانونی اقدام کنند که قبلا اجازه خاص آن را از مقامات صلاحیت دار، دریافت کرده باشند.
قسمت دوم- مشخصات حقوقی جرایم مطبوعاتی
جرایم مطبوعاتی در مقایسه با جرایم عادی تابع حقوق عام، که سبب تمایز آنها از جرایم اخیر می شوند. این ویژگیها عبارتند از:
۱-انتشارو اعلان، به طوری که بدون این عنصر جرم تحقق پیدا نمی کند
۲-وضع خاص قصد مجرمانه
۳-مصونیت های قانونی
۴-سلسله مراتب مسئولیت
در واقع جرایم مطبوعاتی براساس رویه قضایی معمول در کشورهای آزادی گرا، در ردیف جرایم سیاسی محسوب می شوند.
الف-انتشار و اعلان: درواقع، عنصر《انتشار》 در جرایم مطبوعاتی، همان عنصر مادی مورد نظر که تمام جرایم را در برمی گیرد. براساس قانون مطبوعات مصوب ۲۹ژوئیه ۱۸۸۱ فرانسه انتشار و اعلان به شیوه های زیر است:
۱-نوشته ها و مطالب چاپی و تصویری
۲-سخنرانی و بیان شفاهی در مکان های عمومی
ب- وضع خاص قصد مجرمانه: جرایم مطبوعاتی، از جرایم عمومی به شمار می روند. به همین جهت عنصر معنوی مورد نظر در تمام جرایم، در جرایم مطبوعاتی نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به طور کلی برای تحقق هر جرم، توام بودن در عمل مادی اقدام به آن یا قصد مجرمانه و به عبارت دیگر اراده لطمه زدن و آسیب رساندن به دیگری ضروری است.
ج-مصونیت های قانونی: یکی از ویژگی های مهم جرایم مطبوعاتی که در مرحله تعقیب و دادرسی آنها طرف توجه قرار می گیرد، پیش بینی قانونی مصونیت های پارلمانی و قضایی مربوط به این جرایم است.
۱_مصونیت پارلمانی
الف-سخنرانی ها و نوشته های داخل پارلمان
ب-گزارش های پارلمانی در مطبوعات
۲_مصونیت قضایی
الف-سخنرانی ها و نوشته های داخل کارگاه ها
ب-گزارش های قضایی در مطبوعات
د- سلسله مراتب مسئولیت
در ماده ۴۲ قانون مطبوعات ۲۹ ژوئیه ۱۸۸۱ فرانسه چنین آمده است:
مجازات هایی که علیه عاملان اصلی جنایت ها و ضجه های ارتکابی از طریق مطبوعات، در نظر گرفته شده اند، به ترتیب زیر در مورد آنان قابل اعمال خواهد بود:
۱-مدیران نشریات یا ناشران به هر حرفه یا عنوانی که دارا باشند.
۲-پدید آورندگان، درصورت نبودن مدیران.
۳-چاپ کنندگان، در صورت نبودن پدید آورندگان.
۴-فروشندگان،توزیع کنندگان و آگهی گران، در صورت نبودن چاپ کنندگان.
_این قانون فقط برای مطبوعات است.
فصل هشتم : مسائل فنی وسایل ارتباطی
بخش اول: تکنیک های چاپی:
برای تهیه و تولید یک روزنامه یو مجله بدون در نظر گرفتن چگونگی جستجو و جمع آوری اخبار و مطالب که به وسیله خبرنگاران صورت می گیرد، چهار مرحله دیگر نیز وجود دارند که شامل تهیه و تنظیم مطالب، حروف چینی، صفحه بندی و چاپ می شود.
الف-حروفچینی و گراورسازی:
۱-حروفچینی دستی
قدیمی ترین شکل ترکیب حروف چاپی (حروفچینی دستی) است. در این نوع حروفچینی، حروف سربی مخصوص که به شکل معکوس حروف الفبا ساخته شده اند، به کمک دست تک تک در کنار هم گذاشته می شوند. با ترکیب این حروف قابل تحرک به تدریج کلمات و عبارات آماده می گردند و سطر به سطر پشت سرهم قرار می گیرند تا در قالب فلزی صفحات گذاشته شوند و به چاپ برسند.
۲-حروفچینی ماشینی
نخستین ماشین حروفچینی در سال ۱۸۴۴ میلادی به وسیله 《ژ.تورن》 ساخته شد. مدتی بعد ماشین های حروفچینی جدید تری که به دستگاه ذوب سرب و قالب های حروف چاپی مجهز بودند، ساخته شدند. این نوع حروفچینی که به (حروفچینی مکانیکی)معروف است به دو صورت انجام می شود. برخی از ماشین های حروفچینی، حروف چاپی را سطر به سطر با هم ترکیب می کنند و بعضی دیگر آنها را به طور تک تک در کنار هم قرار می دهند.
ب-چاپ:
۱-ماشین چاپ حروف سربی
چاپ حروف سربی، قدیمی ترین شیوه تکثیر کتب و مطبوعات است . می دانید که دستگاه چاپ گوتنبرگ که در نیمه ی اول قرن پانزدهم مورد استفاده قرار گرفت، تا چند قرن دگرگونی مهمی پیدا نکرد. نخستین دستگاه چاپی که بدون استفاده از نیروی دست انسان کار می کرد، در سال۱۸۰۳ به وسیله《کونیگ》 آلمانی ساخته شد. آخرین نوع ماشین های چاپ حروف سربی( روتاتیو)نامیده می شد.
۲-ماشین چاپ هلیو گراور:
ماشین های چاپ هلیو گراور، برعکس ماشین های چاپ حروف سربی که عناصر چاپی برجسته کار می کنند، بر عناصر چاپی گود استوار می باشند. این ماشین ها در اواخر قرن نوزدهم اختراع گردیدند. این روش تا حدودی پر هزینه است و فقط برای چاپ های پرتیراژ مورد استفاده قرار می گیرد.
۳-ماشین چاپ افست
در شیوه چاپ(افست) قسمت چاپ به صورت مسطح است و در آن برجستگی و فرو رفتگی وجود ندارد، در این نوع چاپ برای تکثیر نوشته های چاپی از خاصیت متضاد آب و مواد چربی(مرکب چاپ) استفاده می شود.
۴-چاپ رنگی:
با هر نوع دستگاهی می توان چاپ رنگی داشت:
در چاپ سیاه و سفید، یک فرم چاپی داریم، اما برای چاپ رنگی، حداقل چهار فرم چاپی مختلف که از تجزیه عکس اصلی با رنگ های قرمز، سبز یا آبی پدید می آیند تهیه می گردند. سپس هر کدام از این فرم های چاپی با استفاده از مرکب رنگی خاصی مانن سیاه، زرد ، قرمز کم رنگ و نوعی آبی، بر روی ماشین های چاپ گذاشته می شوند با چاپ های مضاعف این چهارم فرم چاپی بر روی یکدیگر و به عبارت دیگر به کمک 《چاپ چهار رنگ《 می توان تمام رنگ های طبیعی موجود در طیف قوس و قزح را با اصالت کامل به دست آورد. چهار رنگ اصلی در چاپ عبارتند از قرمز ، سبز، آبی و زرد.
بخش دوم: تکنیک های رادیو و تلویزیون
ارتباطات صوتی و تصویری رادیو و تلویزیون، از طریق امواج الکترو مغناطیسی صورت می گیرند. امواج رادیویی با استفاده از وسایل الکتریکی ایجاد می شوند و همان گونه که امواج صوت و آب در هوا و دریا پراکنده می گردند، در حوزه الکترو مغناطیسی زمین پخش می شوند.
الف-شناخت امواج رادیویی: امواج الکترو مغناطیسی معمولا با توجه به تواتر-نوسان یا فرکانس آنها یعنی تعداد ارتعاشات شان در یک ثانیه و همچنین طول آنها مشخص می گردند.
ب-گیرنده های رادیویی: در مورد دستگاه های گیرنده رادیویی، مهمترین پدیده فنی جدید تولید رادیو《ترانزیستوری《است. حجم رادیو ها کوچک شد و قابلیت استفاده از آن افزایش یافت و بدین ترتیب رادیو مصرف فردی پیدا کرد.
ج-پخش برنامه های تلویزیونی: پخش تلویزیونی از بسیاری جهات، به پخش رادیویی شباهت دارد. تفاوت فقط در انتقال علائم تلویزیونی است. امواج تلویزیونی، امواج بسیار کوتاه می باشند. به طور مستقیم عبور می کنند، شعاع عمل آنها بسیار ضعیف است به همین دلیل فرستنده ها را در ارتفاع بلند نصب می کنند و برای انتقال به نقاط دور دست از آنتن های تکرار شونده استفاده می شود.
پایان..
وبلاگ حاضر وبلاگ گروهی دانشجویان روابط عمومی و روزنامه نگاری دانشگاه علامه طباطبایی بوده که از تاریخ 1/12/88 توسط دانشجویان ورودی 88-89 مطالب خود را در آن نگاشته اند